Srpski Visokoletač


ISTORIJA I POREKLO SRPSKOG VISOKOLETAČA

Bio je potreban dug i strpljiv rad, da se deo po deo, skine veo
zaborava sa našeg goluba i ukaže kontura ćubastog gizdavog
visokoletača, koji je rukama hiljada generacija prenet iz  Sumerske
Mesopotamoje pre 4,000 godina i odgajan na ovom tlu.

Dugogodišnje ropstvo pod Turcima pretilo je da odnese u zaborav
poreklo i istoriju ovog goluba. Tako su ga mnogi smatrali turskim
golubom, a u nekim časopisima je pretstavljan kao Orijentalni
prevrtač, jer su se ovi krajev smatrali Orijentom.

Zato je jedna od najstarijih rasa, međunarodno priznata, tek
sredinom dvadesetog veka. U međuvremenu, zahvaljujući preduzimljivosti austrijskih i nemačkih odgajivača Columbia Illyrica, inače direktan predak našeg visokoletača, registovan je u Evropi još u osamnaestom veku.

Naziv Columbia Illyrica dobio je u antičkom Rimu, Vizantinci ga
zovu Arhangel, Turci Feslija, Austrijanci Ilirski golub, a Nemci
Dalmatinska gimpla. Ono što je zajedničko svima je bilo divljenje
prema ovoj prelepoj rasi golubova. Zahvaljujući tome, on je preživeo
vekove, ratove, razaranja, ropstva, glad i bedu, baš kao i ovaj
ponosan narod,

Ova rasa je u poslednjih 200 godina, zahvaljujući opštem razvoju
golubarskog sporta u Evropi bila, bila izložena ukrštanjima i selekciji
u više pravaca. Danas se na svetskim izložbama može videti Ilirski
golub ili Dalmatinska gimpla,kao čisto ukrasni golub u boji. Nasupro
njem Srpski visokoletač u više sojeva je selekcioniran isključivo kao
visokoletač.

Turci su ga diskretno ukrštali sa prevrtačima, kako bi prevrtanjem
razili monotoniju njegovog dugog jednoličnog kruženja nebom. Kasnije
će letnje vazdušne struje donositi sa severo-zapada poznate evropske
visokoletače, koje će naši odgajivači često ukrštati , što će ih skupo
koštati, jer će  taj "ludi gen" sa sobom doneti "ne silazak", pa će
mnogi vrsni letači biti žrtve vazdušnih struja.

Ne treba zaboraviti, da smo i mi Evropi poklonili jednu od
najstarijih svetskih rasa, Ilirskog odnosno Srpskog goluba. Svaka
seoba Srba nosila je sa sobom prodor ovog goluba na nova područja. Sa njima u dodir su dolazili Rimljani, Vizantijci, Franci, Austrijanci,
Mađari i Nemci.

Od pamtiveka pa do osnivanja Kraljevine Jugoslavije, za zapadnu
Evropu su naši krajevi znani kao Ilirske zemlje, a narodi nazivani
Ilirima. Do polovine devetnaestog veka smatralo se da su Južni sloveni
potomci Ilira, od kojih je većina postala deo romanskih naroda. Ostali
su se nasilno asimilirali sa Slovenima,kada su ovi došli na Balkan.

Terminologija reči ilirski:
- Ilirija I - naziv za balkanske zemlje u zaleđu Jadranskog mora, sve
do reke Save i prethodi nazivu Jugoslavija
- Ilirske provincije - naziv za Crnogorsko primorje, Dalmaciju, Liku,
Hrvatskui Sloveniju pod Napoleonom 1806. godine i Austrijom 1813.
godine.
- Iliricum - kod starih Rimljana i Grka, naziv zemlje koja se
prostorala od Jadrana do reke Morave i od Epira do Dunava..
- Ilirik II - Rimska provincija (27. god. p. n. e.) i u doba
Dioklecijana obuhvata primorje sa sedištem u Saloni (Solin) i
Prevalitanu sa sedištem u Shodri (Skadru).
- Ilirski pokret - oslobodilački pokret 1830 - 1850. godine, osnovan
sa težnjom da se oslobode i ujedine svi Južni Sloveni (Srbi, Hrvati,
Slovenci),
-Ilirske novine - novine koje su Srbi pod austrijskom vlašću izdavali
1836.godine. Primorani od strane Austrijskih vlasti menjaju naziv u
"Narodne novine".
- Ilirska dvorska deputacija - ministarstvo pri austrijskom dvoru u
Beču za srpske poslove osnovan od strane Marije Terezije 1747. godine.
- Ilirska dvorska kancelarija - telo pri Ugarskom dvoru osnovano 1792.
godin u želji da preuzme Beču primat u rešavanju srpskih poslova.

I niz drugih naziva pokazuje da je Evropa, a prvenstveno Austrougarska, termin "Ilirski" koristila za označavanje "Srpskog".
Zato ne treba da nas buni naziv "Ilirski golu" za golubove donete iz
Kotora, Like i Dubrovnika i Srbije 1813 godine u Austriju i Nemačku.

Naziv Srpski golub se prvi put pominje u Vojvodini i južnoj Ugarskoj
još 1690. godine, kada su ga sa sobom doneli Srbi.

Da je potražnja za Srpskim golubom bila velika u ovim krajevima
potvrđuje i gdin. J. Pekanović u svojoj knjizi "Jugoslovenske rase
golubova" iz 1975. godine, kada kaže: - Još u osamanestom veku u
oblasti današnje Bačke dolazili su turski trgovci - torbari, koji su u
specijalnim korpama na leđima kao i pred sobom nosili raznu robu i
prodavali je tamošnjem stanovništvu. Ovi trgovci su takođe na leđima
nosili manje kaveze od pruća sa golubovima, koje su takođe
prodavali... Jasno je da se radi o trgovcima iz srpskih krajeva koji su pod Turcima, mahom beogradska raja.

Tek od 1830. godine pojavljuju se nazivi kao "Beogradski letači" ili "Beogradski ćubani" za beogradski soj Srpskog goluba. Niški golub
za niške letače, Smederevci za smederevske, Kruševački, Pećki,
Kragujevački, itd.

Bili su to sojevi sa neznatnim razlikama u veličini i dezenu jednog
istog Srpskog goluba ili ako idemo dalje u prošlost Ilirskog goluba.
Razlike i lokalni sojevi su nastali dugogodišnjim ukrštanjem u srodstvu.

U to vreme, kako ćemo kasnije videti, u Beogradu su golubovi
prekrasnih boja. Bilo je tu trobojana, bozova u svim nijansama, bakarlija, darčina, kulana, silbera, salitura, arapa sa zelenim prelivima po čitavom telu, bakarastih tekira, beaza, itd.

I po toj lepezi boja možemo jasno uočiti neposrednu vezu našeg goluba s njegovim pretkom Ilirskim golubom. Zbog tih prekrasnih boja
on će u Evropi biti odgajan isključivo kao ukrasna rasa u boji.

Beograd kao stara evropska metropola imao je prednost, da kroz
vekove sačuva, dogradi i izgradi jednu autohtonu visokoletačku rasu
golubova. Nakon oslobođenja Srbije, veliki broj beogradskih visokoletača preneće se širom srpskih zemalja i ukrstiti sa domaćim
sojevima, te tako ponovo oživeti Srpskog visokoletača.

Eigene Webseite von Beepworld
 
Verantwortlich für den Inhalt dieser Seite ist ausschließlich der
Autor dieser Homepage, kontaktierbar über dieses Formular!